تجهیزات اولیه دندان پزشکی

تجهیزات اولیه دندان پزشکی

بطور کلی تجهیزات دندانپزشکی به اجزای زیر تقسیم می شوند:
۱) کمپرسور
۲) یونیت و صندلی
۳) آمالگاماتور
۴) کاویترون (دستگاه جرم گیری دندان)
۵) لایت کیور (نور سرد)
۶) اینسترومنت ها (شامل: توربین – ایرموتور – میکرو موتور – پوآر – آب و هوا – هندپیس – آنگل – ایر اسکلر)
۷) استریلیزاتور
۸) رادیولوژی (تک دندان)
۹) ساکشن ها
۱۰) موتور آویز
۱۱) تابوره
و … یونیت

هر یونیت از چهار قسمت تشکیل شده است:
۱) صندلی
۲) جعبه باکس
۳) چراغ روشن
۴) کراشوار (لیوان پرکن- دستشویی و ساکشن)

یونیت دندانپزشکی
صندلی: از نظر ساختار و فیزیک تولید صندلی ها در سه تایپ Z – X – U یا I تقسیم بندی می شوند.
بیشتر کارخانجات به دلیل آسان بودن تولید از روش اول استفاده می کنند. بعضی از کارخانجات نیز به این دلیل که قدرت و استحکام صندلی در نوع دوم بیشتر است از این فیزیک برای تولید استفاده می کنند.
هر صندلی دارای دو موتور می باشد. یک موتور برای قسمت نشیمن گاه و بالا و پائین کردن و موتور دیگر جهت جابجایی پشتی مورد استفاده قرار می گیرد. برای راحتی کار دندانپزشک علاوه بر قابلیت انتخاب position های مختلف، دو mode در صندلی ها به نام های Zero position و Over position پیش بینی می شود.
Zero position حالتی است که صندلی به پائین ترین حالت خود رسیده و پشتی نیز به حالت ۹۰ درجه برمی گردد و Over position نیز حالتی است که صندلی به بالاترین ارتفاع و پشتی نیز به حالت خوابیده یا ۱۸۰ درجه نسبت به نشیمن گاه می رسد.

کاویترون (دستگاه جرم گیری دندان)
از این دستگاه برای از بین بردن پلاک ها و لکه های ناشی از فعالیت باکتری ها تشکیل شده بر روی دندان توسط اولتراسونیک استفاده می شود.
خونریزی کمتر، قدرت تاثیر بالا، و تقریبا آسیب رسانی پائین به دندان را می توان از فاکتورهای برتر استفاده از این دستگاه در مقایسه با دیگر روش های جرمگیری نام برد. بنابراین Ultrasonic Scaler را می توان یکی از روش های مفید در جهت پیشگیری و درمان بیماری های دندان دانست.
تجهیزات دندانپزشكی پرتابل، تجهیزاتی قابل حمل و با قابلیت های خاص هستند و امكان استفاده از آنها در شرایط مختلف وجود خواهد داشت. به علت اینكه در اكثر موارد اینگونه تجهیزات كم حجم و در ابعاد كوچك ساخته می شوند، شاید این باور اشتباه وجود داشته باشد كه كارائی و راندمان آن ها نیز به همان نسبت كم بوده و عملا در بسیاری از موارد هیچ كاربرد خاصی ندارند، در حالی كه استفاده كنندگان از این تجهیزات، هیچ گونه كمبودی را در هنگام كار با این دستگاه ها احساس نمی كنند. به عبارت دیگر به همان اندازه كه می توان یك یونیت دندانپزشكی را كامل و با تمام امكانات تهیه كرد، این مجموعه قابل حمل را نیز می توان با تمام امكانات تجهیز نمود. ‏ تجهیزات دندانپزشكی پرتابل به سادگی باز شده و آماده برای كار می شوند و در پایان كار نیز به همان سادگی جمع شده و جهت استفاده مجدد، از نقطه ای به نقطه دیگر انتقال می یابند. توسط این تجهیزات می توان در مدت زمان كمی، یك اتاق ساده و معمولی را به یك محیط مناسب و حرفه ای برای دندانپزشك تبدیل نمود. انتخاب انواع مختلف و سطح دسترسی به امكانات بیشتر در اختیار دندانپزشك بوده و متناسب با نیاز كاری خود، می تواند یك مجموعه مناسب را تهیه نماید.

آمالگام (Amalgam) آمالگام آلیاژی مرکب از جیوه همراه با یک یا چند فلز دیگر است. آمالگام اغلب جهت ترمیم های مستقیم دائمی خلفی و جهت ترمیم های زیر بنایی (Foundation) وسیع یا کرها که قبل از قرار دادن روکش به کار می روند مورد استفاده قرار می گیرد. هنگامی که آمالگام به تازگی با جیوه مایع مخلوط شده ، خاصیت شکل پذیری (Plasticity) دارد که این امکان را فراهم می سازد که به خوبی در حفره آماده شده دندانی پک شود یا کندانس شود. مقدار جیوه موجود در کپسول های آمالگام ۴۲٫/ تا ۴۵٫/ وزن کل آمالگام جیوه است. عیب اساسی آمالگام رنگ نقره ای آن است که با ساختمان دندانی تطابق ندارد. مقداری شکننده (Brittle) بوده و تحت تاثیر کروژن و عمل گالوانیک قرار می گیرد. دستگاه آمالگاماتور به دونوع تقسیم می شود:
دستگاه کپسولی
دستگاه پودری و کپسولی( دوکاره )

دستگاه کپسولی:
دراین نوع دستگاه کپسول درمحل استقرار گیره کپسول قرار داده می شود. تنظیم میزان پودر و جیوه امکان پذیر نیست چون شرکت سازنده مقدار واحد آمالگام و جیوهرا مشخص نموده مانند ۱ واحد یا ۲ یا ۳ یا … که در کپسول جاسازی کرده و نیاز به تنظیم خاصی ندارد .

دستگاه پودری و کپسولی:
دراین نوع دستگاه میزان پودرآمالگام متغییر است که پیچ تنظیم آن در بغل دستگاه قرار گرفته است ولی مقدار جیوه همیشه ثابت است. هرچه پیچ تنظیم به طرف مثبت باشد پودر بیشتر و به طرف منفی پودر کمتر است. پس از هر بار استفاده ازآمالگاماتور از برس مخصوصی که جهت تمیز نمودن داخل لوله و درپوش آمــالـگـامـاتـور اسـت، استفـاده مـی شـود. قبـل از توقف کامل درپوش لوله آمالگاماتور،دقت شود کـه بـا دسـت تـماس نداشته باشد. از قرار دادن آمالگاماتور درمعرض نور آفتاب اجتناب شود و هر هفته یکی دو مرتبه آمالگاماتور را چند بار سر و ته کرده و سپس در جای خود قرار داده شود. به دلیل لرزش دستگاه پودر آمالگام در مخزن خود فشرده می شود و باعث عبور نکردن مقدار لازم پودر در لوله ترکیب آمالکاما تور می شود که کم شدن پودر، تنظیم دستگاه را به هم می زند.

انواع طرح های یونیت های دندانپزشکی

1)حالت دسترسی به ابزار از کنار :(Side Delivery Position)
در این حالت دندانپزشک به تنهایی و بدون کمک دستیار خود کار می کند و برای برداشتن و گذاشتن ابزار کار اجباراً دید خود را از منطقه جراحی و درمان جابجا کرده و بالاتنه را می چرخاند تا بتواند ابزار لازم را بردارد و دوباره چشمان خود را روی آن منطقه متمرکز کند . این امر باعث فشارجسمی و خستگی چشم می شود و دندانپزشک مجبور است تا حرکات غیرضروری بیشتری را انجام دهد و در نتیجه بهره وری و بازدهی او کاهش می یابد.
2)دسترسی به ابزار از پشت :(Rear Delivery Position)
در این حالت دندانپزشک ابزار را « بگذار و بردار » می کند ، یعنی یکی را برمی دارد و یکی را می گذارد. چنین حالتی به پیچش و چرخش اضافه و بیش از اندازه بدن نیاز دارد. در این شرایط ، دندانپزشک به واسطه چرخش بیش از حد جهت برداشتن ابزار دچار خستگی و فشار جسمی می شود. در این حالت طرز قرارگیری یونیت به صورت ثابت است ونمی توان آن را با موقعیت دندانپزشک تطبیق داد ، در نتیجه دندانپزشک ناچار به تکیه و خم شدن به جلو و حرکات اضافی است.
3)حالت جدا بودن یونیت دندانپزشکی :(Split Unit/Cart Position)
در این حالت، یونیت دندانپزشکی به صورت جدا روی چرخ های سیار و سرنگ آب و هوا روی (HVE)تعبیه شده و بخش تخلیه سریع کابینت سیار قرار می گیرد. در این شرایط طراحی یونیت مجزا فضای کار را برای دستیار دندانپزشک نیز محدود میکند که در نتیجه منجر به حرکات اضافی او می شود.
4)حالت میان سینه ای :(Trans Thorax Position)
طراحی این یونیت متناسب با دستورالعمل های ارگو نومیکی است . با قرار گرفتن دستگاه بر روی سینه بیمار، دستیار دندانپزشک به راحتی می تواند ابزار را بردارد و به دندانپزشک بدهد. اینکار از انحراف خط دید دندانپزشک از ناحیه فعالیت جلوگیری می کند. از آنجا تغییر مکان پی در پی خط دید از ناحیه روشن به ناحیه تاریک که بیرون از حفره دهان بیمار و در فاصله ای دورتر قرار دارد، چشم دندانپزشک را مجبور به تطابق و سازگاری با تغییرات نور و فاصله می کند که در نهایت موجب خستگی چشم و متعاقباً سردرد می شود، لذا در این حالت یک کابینت سیار که حول زانوی دستیار در حالت نشسته حرکت می کند ابزار را در خود جای داده و دندانپزشک دسترسی راحتی به آن دارد.